
Co czytają znani i lubiani – nobliści, listopad 2026
Z cyklu: Co czytają znani i lubiani? Listopadowe spotkanie z noblistami – wielkie umysły, niezwykłe książki!
Czy zastanawialiście się kiedyś, jakie książki czytają ludzie, którzy zmieniają świat? Co znajduje się na półkach naukowców, pisarzy, ekonomistów i odkrywców? Czy sięgają wyłącznie po trudne opracowania, naukowe publikacje i specjalistyczne podręczniki? A może, podobnie jak my, lubią zanurzyć się w świecie literatury, przygód i niezwykłych opowieści? W listopadowym odcinku cyklu „Co czytają znani i lubiani?” postanowiłam zajrzeć do czytelniczych wspomnień laureatów Nagrody Nobla. I muszę przyznać, że to naprawdę fascynująca podróż! Okazuje się bowiem, że wielkie odkrycia i osiągnięcia niejednokrotnie zaczynały się od zwyczajnej dziecięcej ciekawości i książek, które otwierały drzwi do nieznanych światów.
Zacznijmy od literatury.
Czesław Miłosz, polski noblista i jeden z najważniejszych poetów XX wieku, wspominał, że ogromny wpływ na jego wyobraźnię poetycką miała szwedzka pisarka Selma Lagerlöf. Szczególnie ważna była dla niego jej twórczość poznana w dzieciństwie. To piękny przykład tego, jak książki czytane w młodości mogą pozostać z nami przez całe życie i wpływać na sposób, w jaki patrzymy na świat.
A co czytali przyszli naukowcy?
Robin Warren, australijski lekarz i laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny, wspominał, że interesowały go książki naukowe i historia medycyny. Szczególnie fascynowała go astronomia. Czytał między innymi książki Freda Hoyle’a o wszechświecie oraz wielotomową encyklopedię dla młodych czytelników. Jak widać, ciekawość świata może prowadzić w bardzo różnych kierunkach!
Z kolei Roy Glauber, amerykański fizyk i noblista, z dzieciństwa zapamiętał regularne wizyty w bibliotece. Szczególnie lubił wielkie opowieści przygodowe Juliusza Verne’a, Aleksandra Dumasa i Waltera Scotta. Trudno nie zauważyć, że wyobraźnia, przygoda i nauka wcale się nie wykluczają!
Przenieśmy się teraz do świata ekonomii.
Gary Becker, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych, wspominał, że w jego domu nie było zbyt wielu książek, ale ojciec śledził wiadomości polityczne i finansowe. Kiedy ojciec zaczął tracić wzrok, Gary czytał mu notowania giełdowe i informacje dotyczące sytuacji gospodarczej. Sam przyznawał, że początkowo nie było to dla niego szczególnie interesujące. Być może jednak właśnie te doświadczenia rozbudziły jego późniejsze zainteresowanie ekonomią.
A teraz coś dla miłośników przyrody!
Konrad Lorenz, noblista z dziedziny fizjologii lub medycyny, wspominał o ogromnym wrażeniu, jakie zrobiła na nim książka Selmy Lagerlöf „Cudowna podróż”. Historia Nilsa Holgerssona, który podróżuje z dzikimi gęśmi, tak pobudziła wyobraźnię przyszłego naukowca, że jako dziecko marzył o tym, aby samemu zostać dziką gęsią! Później, kiedy zrozumiał, że to niemożliwe, zapragnął mieć własną gęś, a ostatecznie zadowolił się kaczkami domowymi.
Czyż nie jest to uroczy dowód na to, jak wielką moc mają książki?
A jak czytają nobliści w dorosłym życiu?
Tu również czeka nas niespodzianka. Ben Bernanke, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych z 2022 roku, opowiadał, że czyta nawet trzy lub cztery książki tygodniowo! Nie ogranicza się do ekonomii. Sięga po powieści, kryminały, książki o nauce, matematyce, biologii i astronomii. Wśród publikacji, które szczególnie go zaintrygowały, wymienił „Gödel, Escher, Bach” Douglasa Hofstadtera – niezwykłą książkę łączącą matematykę, filozofię, sztukę i rozważania o inteligencji.
Jak widać, nawet laureat Nagrody Nobla z ekonomii potrafi znaleźć czas na literacką przyjemność i intelektualne podróże poza swoją dziedzinę!
Co łączy naszych bohaterów?
Nie ma jednej recepty na sukces, a nobliści nie czytają wyłącznie ambitnych, trudnych książek. Jedni zachwycali się powieściami przygodowymi, inni encyklopediami, literaturą piękną czy książkami popularnonaukowymi. Łączy ich jednak ciekawość świata, otwartość na nowe idee i gotowość do poszukiwania odpowiedzi na nurtujące ich pytania.
I właśnie dlatego warto czytać! Nie tylko po to, aby zdobywać wiedzę, ale także po to, aby rozwijać wyobraźnię, odkrywać nowe zainteresowania i pozwalać sobie na marzenia, które czasem wydają się zupełnie nierealne.
Może właśnie na półce naszej szkolnej biblioteki czeka książka, która rozbudzi w kimś z Was pasję do nauki, literatury, ekonomii albo odkrywania świata?
A może wśród uczniów “Ekonomika” jest przyszły noblista?
Zachęcam do czytania, poszukiwania i odkrywania!
Zapraszam do szkolnej biblioteki!
Agata Gaj



