Marcowe MUST READ, czyli Agata M. poleca

Kto dziś czyta poezję? Ręka w górę! Dość rzadki to las:) Nawet w szkole czasy mamy już stechnicyzowane: laptop, tablet, tablica multimedialna, projektor. Czytamy książki na ekranie lub słuchamy audiobooków. Szelest stron zastąpił głos lektora i migotliwy ekran. Zniknął zapach farby drukarskiej z nowego bądź lekko kurzowo–starociowy z wiekowego tomu. Co zostało? Fenomen przeniesienia w świat fantazji, wyobraźni, oderwania od codzienności i niezwykła przyjemność dla duszy. Tomik poezji – jak to dziś brzmi? Trąci myszką? Czytamy jeszcze czy już nie? Ale czy możliwe jest nasze człowieczeństwo bez dorobku poetów? Zachęcamy Was do sięgnięcia po nowiusieńkie, jeszcze nietknięte, „Poezje” Czesława Miłosza. Klasyk naprawdę może być uniwersalny...

 

W poezji każdy może znaleźć coś z prawdy własnego serca; coś pięknego, ulotnego, wrażliwego. Poezja pobudza wyobraźnię, stymuluje rozwój emocji, uczy otwartości, kultury, podnosi estetykę życia codziennego. Przenosi w świat wartości, daje przeżycia – intymne, osobiste, zbiorowe, patriotyczne. Jest zapisem niespełnionych pragnień, nieszczęśliwych miłości, rozstań, nieutulonego żalu, rozpaczy, wzruszeń, a czasami słodkich spełnień: „Nigdy, więc nigdy z tobą rozstać się nie mogę i Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim”. To też refleksja nad życiem, śmiercią, przemijaniem i człowieczeństwem – naszym miejscem tu i teraz, bo „Nic dwa razy się nie zdarza i nie zdarzy…” Jest też składnicą narodowej historii, strażnikiem dziejów, niezaprzeczalną pamięcią tożsamości i orężem w walce. „…pomnik trwalszy wzniosłem od spiżu…”, „…pieśń ujdzie cało”, „nie rzucim ziemi skąd nasz ród” –powie poeta.

KIM BYŁ CZESŁAW MIŁOSZ?

Polski poeta, prozaik, eseista, historyk literatury, tłumacz, prawnik i dyplomata, laureat literackiej Nagrody Nobla (1980 r.) i wielu prestiżowych nagród. Jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy.
W latach 1951–1989 przebywał na emigracji: do 1960 we Francji, następnie w Stanach Zjednoczonych. W Polsce do 1980 r. obłożony cenzurą. Był profesorem Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i Uniwersytetu Harvarda. W 1993 powrócił do kraju. 
Członek Polskiej Akademii Umiejętności, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, kawaler Orderu Orła Białego. 
Pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce.

CO TWORZYŁ?

Nowe, uzupełnione wydanie Wierszy wszystkich Czesława Miłosza pozwala prześledzić ewolucję twórczą poety. Przede wszystkim jednak daje możliwość podziwiania wielości gatunków i tonacji, nastrojów i stylów. Takim bogactwem nie obdarzył literatury polskiej nikt poza Miłoszem: to wiersze religijne obok utworów przesyconych zmysłowością i opiewających urodę świata, ocalane od zapomnienia portrety ludzi obok traktatów poetyckich i teologicznych, piosenki i elegijne medytacje obok haiku i zapisów olśnień. W pięknej i mądrej poezji Miłosza rozczytywać się będą pokolenia. Niezliczone dopływy poezji meandrują olbrzymią ilością słów. To stara prawda towarzysząca nam od wieków. Emocje przelewają się w labiryntach czasu i spotykają na kartach starożytnych, jak i współczesnych autorów. Wszystko to odbywa się naturalnie i z biegiem ustalonego poetyckiego porządku, którego dominującą cechą się właśnie chaos. Udowadnia to tylko, jak piękny i niezwyciężony jest ludzki umysł goniący za tym, co nieuchwytne. Nie wszystkim poetom udało się sięgnąć po połączenie początku z końcem. Nie każdy z nich potrafił namalować grzech pierworodny i powiązać go z teorią względności Alberta Einsteina. Są jednak tacy, którzy bez żadnych problemów przeszli od hiobowych skarg do systemów klasyfikacyjnych Karola Linneusza. Z tak wielką łatwością przyszło to Czesławowi Miłoszowi, który zaglądając pod podszewkę świata, dokonał destylacji dwóch strasznych totalitaryzmów. 

JAK OCENIAJĄ JEGO POEZJĘ CZYTELNICY?

„I zaczęłam czytać. Pochłonęła mnie cisza, głęboki oddech, zatrzymane na detalach spojrzenie. Powietrze, ptaki, szelesty i pamięć. Przyglądanie się przemijaniu: swojemu, historii i drapieżny apetyt na życie. Świadomość, zgoda na niezrozumienie, tkliwość i wybuchy.”

 

Przy pierwszym czytaniu wiersze te uderzają mnie przede wszystkim perfekcyjnym rytmem i piękną melodyką - Miłosz to prawdziwy mistrz polszczyzny. Poza tym czytelnik zaznajomiony głównie z polską poezją współczesną dostrzeże zupełnie inny rejestr tego języka oraz inną wagę poruszanych problemów. To poezja bardzo poważna (choć ta powaga bywa przełamywana humorem i (auto)ironią - zwłaszcza w najpóźniejszym okresie twórczości), wręcz wzniosła; intelektualna, a nawet filozoficzna. Choć ociera się o wyżyny abstrakcji, nie stroni od konkretu. Jest bardzo zmysłowa, przepełniona kontemplacją i zachwytem nad światem. Ta poezja to cały świat.”

 

„Miłosz dotyka spraw najprostszych, ale ubiera je w takie słowa, że stają się najważniejszymi. Uwielbiam. Polecam.”

 

Zebrała: Agata MARZEC


Drukuj